İngiltere’den Serbest Ticaret Anlaşması değerlendirmesi
![](https://tortumhaber.com.tr/wp-content/uploads/2024/03/ingiltereden-serbest-ticaret-anlasmasi-degerlendirmesi-kE7HwBtZ.jpg)
CEREN DİLEKÇİ KÖSEOĞLU – LONDRA
Türkiye-İngiltere ticaret istatistikleri yayınlandı. İngiltere-Türkiye ticaret dinamiklerindeki son eğilimi nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkiye-İngiltere ticareti pandemiden sonra iyi bir toparlanma gösteriyor. En son gördüğüm 26 milyar pound değerindeki ikili ticaret, bir yıl öncesine göre 7 milyar pound artış gösterdi. Bu iki ülke arasında çok büyük bir ticaret miktarı. Türkiye bize bizim Türkiye’ye sattığımızın iki katını satıyor. İki ülke arasında iyi miktarda mal ve hizmet geçişi var, birbirlerinin ekonomilerine iyi miktarda yatırım yapıyorlar, genel olarak İngiltere-Türkiye ticari ilişkilerinden çok memnunum.
Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin son rakamlarına göre, Türkiye’nin İngiltere’ye ihracatı yılın ilk iki ayında yüzde 15 arttı. 2024 için öngörünüz nedir?
Önümüzdeki yıl için ticaret hacmine ilişkin bir tahminde bulunmak için burada değilim ancak özellikle de bugün İngiltere ile Türkiye arasında serbest ticaret anlaşmasının güncellenmesine yönelik müzakerelerin başlamasıyla birlikte, Türkiye ve İngiltere’nin gelecekteki ticaret konusunda iyimser olmak için büyük nedenleri var.
Bugün Londra’da Bakan Bolat ve Ticaret Bakanı Kemi Badenoch serbest ticaret anlaşmasının güncellenmesi hakkında konuştular. Bu anlaşma İngiltere ve Türk işletmeleri ve tüketicileri için büyük fırsatlar sunacaktır. İngiltere’de Türk mallarını seviyoruz. Buna Beko gibi çamaşır makinalarını örnek verebiliriz. Türkiye’den gelen mal ve hizmetler için büyük bir iştah var.
Güncellenmiş ticaret anlaşması neler getirecek? Hangi alanlar öne çıkacak?
Şu anda Türkiye ile İngiltere arasında bir serbest ticaret anlaşmamız var; ancak bu anlaşma 1990’ların ortalarına dayanıyor. Bu anlaşmada hizmetler gibi pek çok konu neredeyse hiç yer almıyor. Bu nedenle hizmet ticareti ve özellikle İngiltere’nin inanılmaz bir kabiliyete sahip olduğunu ve mühendislik açısından mimarlık açısından muhasebe gibi şeylerin, genellikle Türk şirketleriyle işbirliği içinde Türkiye’ye satılmasını kolaylaştırmak istediğimiz hizmetler olduğunu düşünüyorum. Türkiye’nin bu hizmetleri kullanmasının yanı sıra 1990’larda ilk ticaret anlaşmasını yaptığımızda dijital ticaretin gerçekten gelişeceği öngörülmemişti, bu nedenle dijital ticareti kolaylaştırdığımızdan emin olmak, yani internet aracılığıyla elektronik olarak dolaşan şeyler, bence yenilenmiş serbest ticaret anlaşmasında güvence altına almak istediğimiz şeyler.
İngiltere’nin Türkiye ile ticaret açığı var. Serbest ticaret anlaşması uygulandığında bu dengenin tersine dönmesini bekleyebilir miyiz?
İngiltere’de ticarette merkantilist bir yaklaşım benimsemiyoruz, ticaret açıkları konusunda endişelenmiyoruz. Bazı ülkeler ticaret fazlası verebilir, bazı ülkeler de açık verebilir.
Farklı nedenlerle ticaretin akışı içeri doğru değildir. Türkiye’nin bize, bizim Türkiye’ye sattığımızın yaklaşık iki katı kadar mal sattığını söylemekte haklısınız ancak geliştirilmiş serbest ticaret anlaşmalarının yapılma amacı her iki tarafın da mal ve hizmetlerini birbirlerinin pazarına satmalarını kolaylaştırmaktır; dolayısıyla bu açığı ya da bu fazlayı azaltmak ya da bunlarla ilgili herhangi bir şey yapmak gibi bir politika hedefi yoktur.
Brexit’in İngiltere ticareti üzerindeki etkileri nelerdir, özellikle de İngiltere mal ticaretinde son beş yılın en sert düşüşünü gösteren son veriler dikkate alındığında?
Bence ticaretin tamamına bakmanız gerekiyor. İngiltere için ekonomimizin yüzde 80’inin hizmetlerden oluştuğunu biliyorsunuz. Dünyanın en büyük ikinci hizmet ihracatçısıyız. Eğer İngiltere-Türkiye müzakerelerine geri dönecek olursak, İngiltere hizmetlerinin Türkiye’ye daha fazla satılabileceğini görmeyi umut etmemizin nedenlerinden biri de bu, dolayısıyla hem AB hem de genel ticaret resmine bakmanız gerekiyor. İngiltere hizmet ihracatında gerçekten güçlü bir büyüme görüyoruz ve hizmetlerin İngiltere üretiminin yüzde 80’ini oluşturduğunu göz önünde bulundurursak, bu İngiltere ekonomisi için gerçekten çok önemli.
Ayrıca Abu Dabi’de düzenlenen 13. Dünya Ticaret Örgütü Bakanlar Konferansı’nın sonuçlarını, özellikle de önemli sorunların çözümüne ilişkin olarak sormak istiyorum. İngiltere’nin küresel ticaret ortamındaki rolüne ilişkin neler söyleyebilirsiniz?
Evet, İngiltere olarak küresel serbest ticaret konusunda dünyanın önde gelen seslerinden biri olmak istiyoruz. Bizler utanmaz serbest tüccarlarız, bu nedenle şu anda Türkiye ile serbest ticaret anlaşması müzakere etmek ve geliştirmek gibi şeyler yapıyoruz. Halihazırda 73 farklı ülkeyle ticaret anlaşması müzakere etmiş durumdayız. DTÖ açısından baktığımızda da DTÖ’nün küresel ticaretin kolaylaştırılması ve kurallarının işletilmesine yardımcı olacak hayati bir örgüt olduğuna inanıyoruz.
Ticaret moratoryumu, mal ve hizmetlerin elektronik ortamda gümrük vergisinden muaf olarak ticaretinin devam etmesini sağlar ki bu gerçekten önemli bir şeydir. Gümrük tarifeleri veya gümrük vergileri koymaya başlamak için gerçekten geri bir adımdır. İkinci olarak ise Kalkınma için Yatırım Kolaylaştırma Anlaşması, bazı gelişmekte olan ülkelerin dünya ticaretinde daha büyük bir rol üstlenebilmeleri için kapasitelerini artırmanın gerçekten önemli bir yoluydu.
Bu, hem İngiltere hem de Türkiye için gerçekten önemli. Aslında her ikimiz de gelişmekte olan dünyada büyük ayak izlerine sahibiz. Bizim için çok çok önemli anlaşmazlıkların çözümü konusunda bir sonuca varma konusunda hala umutluyuz. Bu gerçekten önemli. DTÖ tarım konusunda açıkçası daha az ilerleme kaydettik ve bence balıkçılık konusundaki ilerleme de bazı şeyleri ortadan kaldırdığımızdan emin olma konusunda biraz hayal kırıklığı yarattı.